Hüseyin Ayhan Türkiye Haber Gündem

ABD ve İran'ın bu cuma günü İsviçre'de imzalayacağı anlaşmanın taslak maddeleri basına sızdı. Suudi Arabistan merkezli El Arabiya kanalının paylaştığı maddeler arasında en dikkat çekeni, ABD'nin bölgesel ortaklarıyla birlikte İran için 300 milyar dolarlık bir yeniden imar ve ekonomik kalkınma planı taahhüt etmesi oldu.

ANLAŞMA MADDELERİ SIZDI

Henüz resmi makamlarca doğrulanmayan bu dev bütçenin, doğrudan bir nakit yardımı olmadığı, uluslararası şirketlerin katılımıyla enerji, altyapı ve lojistik projelerine yapılacak yatırımlardan oluşacağı belirtiliyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI AÇILIYOR

Cuma günü İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında imzalanması beklenen mutabakat zaptı, taraflar arasında 60 günlük yeni bir müzakere sürecini başlatacak. Sızan diğer maddelere göre, ilk aşamada ABD deniz ablukasını kaldıracak, İran ise Hürmüz Boğazı'nı uluslararası gemi trafiğine güvenli bir şekilde açacak. Nihai anlaşma sağlanana kadar İran nükleer faaliyetlerini mevcut seviyesinde donduracak, ABD ise yeni ekonomik yaptırım uygulamayacak.

İşte o maddeler:

• Lübnan dahil tüm cephelerde çatışmalar derhal ve kalıcı olarak sona erdirilecek.
• ABD İran üzerindeki deniz ablukasını derhal kaldıracak ve gelecekte başka bir "müdahalede" bulunmayacak.
• ABD, nihai anlaşmanın ardından bir ay içinde bölgedeki tüm güçlerini çekecek.
• İran, bir ay içinde Hürmüz Boğazı'ndaki ablukayı kaldıracak.

İRAN'A 300 MİLYAR DOLARLIK YENİDEN YAPILANDIRMA FONU

• ABD ve "bölgesel ortaklar", en az 300 milyar dolar fonla bir İran'ı yeniden imar planını taahhüt etti.
• Nihai anlaşmanın uygulanması durumunda ABD, BM/IAEA kararları da dahil olmak üzere mevcut tüm yaptırımları kaldıracak.
• İran'ın asla nükleer silah üretmeyeceğine dair taahhütte bulundu; zenginleştirilmiş uranyum meselesi nihai anlaşmada çözüme kavuşturulacak; o zamana kadar ABD'nin İran'ın nükleer programındaki mevcut statükoya izin verecek.
• ABD İran'ın ham petrol ihracatına (bankacılık, sigorta ve nakliye dahil) onay verecek ve dondurulmuş tüm İran fonlarını serbest bırakacak.

TRUMP: CUMA GÜNÜNDEN İTİBAREN HÜRMÜZ TAMAMEN AÇIK

Öte yandan İran ile varılan mutabakatın detaylarına ilişkin konuşan ABD Başkanı Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş güvenliği ve serbestisi konusundaki belirsizliklerin son bulduğunu belirtti. Trump, boğazın cuma gününden itibaren hiçbir engelleme olmaksızın küresel deniz ticaretine tamamen açılacağını duyurdu.

"ÜCRETSİZ GEÇİŞ" MÜJDESİ

Trump, açıklamasının devamında "Ayrıca kalıcı olarak ücretsiz olacak" diyerek bir de müjde verdi. Trump'ın bu çıkışı, özellikle küresel enerji koridorlarında uzun süredir yaşanan gerilimi düşürecek ve petrol sevkiyat hatlarını rahatlatacak tarihi bir adım olarak değerlendirildi.

"BEN OLMASAYDIM İSRAİL OLMAZDI"

İsrail'in güvenliğine verdiği desteği vurgulayan Trump, "Ben olmasaydım İsrail olmazdı" ifadelerini kullandı. Ancak buna rağmen Netanyahu'nun özellikle Lübnan konusunda daha dikkatli ve sorumlu davranması gerektiğini belirten Trump, bölgede yeni bir istikrarsızlık dalgasının önlenmesinin önem taşıdığını söyledi.