Hüseyin Ayhan Türkiye Haber Gündem

Çok uzak olmayan bir zamana kadar Çernobil nükleer santrali ve yakınlarında bulunan Pripyat şehrine yapılan kısa süreli turlara katılan turistlerin karşılaştığı manzara; uzun süre önce terk edilen, harabe olmaya yüz tutmuş binalar ve bu binaların içinde eski sahiplerinden kalan, artık tozlanmış olan kişisel eşyalardan ibaretti. Ukrayna'nın kuzeyinde bulunan ve günümüzde hâlâ "yasak bölge" olarak bilinen yerleşim yerlerinde yaşayanların kaderi, 26 Nisan 1986’nın ilk saatlerinde sonsuza kadar değişti. Gece saatlerinde Çernobil nükleer güç santralinde yapılan bir test faciayla sonuçlandı. Yaşanan kazanın ardından bölgedeki yüksek radyasyon değerleri sebebiyle geniş bir alan tahliye edildi ve insanlardan arındırıldı. Facianın üzerinden tam 40 yıl geçti. Ancak uzmanlara göre tahliye edilen alanlarda kısa süreli giriş ve çıkışların dışında bir daha insanların yaşaması pek de mümkün değil. 

Çernobil ve çevresinde yaşayan tüm hayvanlar, kazadan sonra itlaf edilmiş olsa da günümüzde bölgede yaşayan canlılar görmek mümkün

YASAK BÖLGEDEN 'FAYDALANMAYI' TARTIŞTILAR 

1986 yılında Çernobil nükleer güç santralinde gerçekleşen kaza, dünya tarihinin en büyük nükleer felaketlerinden birisi oldu. Sıradan bir güvenlik testi sırasında yapılan art arda hatalar, santralin tasarım kusurlarıyla birleşerek 4 numaralı reaktörün çekirdeğinde büyük patlamaya sebep oldu. İlk anda 2 kişinin öldüğü patlamada ilerleyen sürede ölenlerin sayısı 30’u geçti. Ancak kayıplar bununla sınırlı kalmayacaktı; çünkü 4 numaralı reaktörün koruma kalkanı yok olmuş ve son derece tehlikeli bir radyoaktif izotop karışımı havayı zehirlemeye başlamıştı. Kısa süre içinde karşı karşıya kalınan tehlike ortaya çıktığında yetkililer, Çernobil ve çevresinde yaşayan yaklaşık 200 bin kişiyi olabilecek en hızlı şekilde, bir daha geri dönmemek üzere bölgeden tahliye etti. 

Patlama gerçekleşen 4 numaralı reaktörün kontrol odası

ALINAN TÜM ÖNLEMLERİ 20 YIL GERİYE GÖTÜRDÜ 

Bölgede yaşanan kısa süreli çatışmalar, 1986 yılında yaşanan felaketin ardından alınan önlemlere büyük bir darbe vurdu. Hâlihazırda devam eden mayın tehlikesi, burada çalışan bilim insanlarının yer altı sularında radyasyon ölçümü yaptığı kuyulara ulaşmasını engelliyor. Bununla birlikte itfaiye ekipleri, bölgede radyasyon yayılmasına sebep olabilecek orman yangınlarına müdahale etmekte geç kalıyor. Bölge genelinde radyasyon ölçümü yapan çok sayıda bilim insanının da savaş ile birlikte Ukrayna’dan ayrıldığı biliniyor. Tüm bu risklerle birlikte 4 numaralı reaktörün üzerinde bulunan koruma kalkanının da zaman zaman hedef alındığı biliniyor. Şubat 2025'te, Rus ordusunun envanterinde olduğu bilinen bir drone sisteminin santral üzerindeki koruma kalkanına çarparak patladığı biliniyor. Yaşanan bu patlama sonucunda "Yeni Güvenli Muhafaza" adı verilen ve yaklaşık 2,5 milyar dolar maliyete sahip olan yapı kısmen hasar görmüştü. Uzmanlara göre bu olayda bir radyasyon salınımı olmadı; ancak bu olay ve bölgede yaşanan savaş sebepli genel riskler, alınan tüm önlemleri en az 20 yıl geriye götürdü. 

'Yeni güvenli muhafaza' üzerindeki hasar

MEVZİ YAPMAK İÇİN DIŞARIDAN KUM TAŞIYORLAR 

Ukrayna ordusu, savaşın başından bu yana Çernobil ve çevresindeki insansız bölgede eğitim faaliyetleri gerçekleştiriyor. The New York Times gazetesine konuşan ve bölgede eğitim gören taburun komutanı olan "Skif" lakaplı Ukraynalı subay, savaşla birlikte Çernobil’deki süreci tanımlarken "Bugün buradaki her şey güvenliğe bağlı," şeklinde yorumluyor. Ukrayna ordusunun Çernobil’de aldığı güvenlik önlemlerinin çoğu diğer cephelerle benzerlik gösteriyor. Ancak radyasyon riski sebebiyle bu alanda bazı ek güvenlik önlemleri de alınıyor. 

Çernobil ve çevresinde mevziler dışarıdan getirilen kumlarla oluşturulan tepelerin arasına yapılıyor

Alınan özel önlemler arasında en dikkat çekenlerden birisiyse mevzi oluşturulması için yasak bölge dışından kum getirilmesi. Kiev, askerlerini radyasyona maruz bırakmamak için yasak bölgede yer altı sığınakları ve siper kazılmasını istemiyor. Bunun yerine, kamyonlarla taşınan kumlarla yer üstü toprak mevziler veya sığınaklar inşa ediliyor. Askerler ise çoğu zaman artık hayalet kasaba hâlini almış olan yerleşim yerlerinde özel güvenlik önlemleri alarak devriye geziyor ve eğitimler gerçekleştiriyor. Çernobil ve çevresinin geleceği, felaketin 40. yılında savaşın gölgesinde bilinmezliğini korumaya devam ediyor.