Hüseyin Ayhan Türkiye Haber Gündem

ABD basınından The New York Times’ın görüşmelere dair bilgi sahibi isimsiz kaynaklara dayandırdığı haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’na dair planı hakkında Pazartesi günü Beyaz Saray Durum Odası’nda düzenlenen üst düzey toplantıda bilgilendirildi. Teklif masaya geldi, ancak Washington’da asıl merak edilen soru aynıydı: Trump ne diyecek?

TEKLİFİN DETAYLARI ORTAYA ÇIKTI

Gazeteye konuşan çok sayıda ABD’li ve İranlı yetkili, teklifin İran’ın nükleer programına ilişkin herhangi bir somut adım içermediğini belirtti. Tahran yönetimi daha önce de uluslararası hukuka göre zenginleştirme hakkı olduğunu savunarak, ABD’nin uranyum faaliyetlerini tamamen durdurma çağrılarını reddetmiş, elindeki zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmeye yanaşmamıştı.

‘ZAFERDEN VAZGEÇMEK’

İsmini vermek istemeyen bir ABD’li yetkiliye göre, teklifin kabul edilmesi Trump açısından kamuoyu önünde bir “zaferden vazgeçmek” anlamına gelebilir. Bu da Beyaz Saray içindeki hesapları daha da karmaşık hale getiriyor.

‘KIRMIZI ÇİZGİLERİMİZ AÇIK’

Beyaz Saray Sözcü Yardımcısı Olivia Wales ise, “ABD, basın üzerinden müzakere yürütmez. Kırmızı çizgilerimiz açık. Başkan yalnızca Amerikan halkı ve dünya için doğru olan anlaşmayı kabul eder” diyerek kapıyı tamamen kapatmayan ama net mesaj veren bir açıklama yaptı.

‘ÖNCEKİ TEKLİF DE REDDEDİLDİ’

İran cephesinden gelen teklif ilk olarak ABD basınından Axios tarafından gündeme taşındı. Habere göre İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, öneriyi Pakistanlı arabulucular üzerinden iletti. Plan kapsamında ateşkesin uzatılması ya da kalıcı hale getirilmesi, nükleer müzakerelerin ise ancak Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve kısıtlamaların kaldırılmasından sonra başlatılması öngörülüyordu.

‘TÜM ÇIKIŞLAR KİLİTLENDİ'

Ancak aktarılanlara perde arkasında çok daha sert bir tablo var. Trump’ın geçen hafta İran’dan gelen başka bir teklifi de geri çevirdiği ve hafta sonu Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılması planlanan görüşmeleri aniden iptal ettiği ortaya çıktı. ABD’li yetkililer, İranlı müzakerecilerin nükleer program konusunda taviz vermediğini ve bunun da "savaşa çözüm olarak olası tüm çıkışları kilitlediğini" öne sürdü.

TRUMP NE YANIT VERDİ?

Ve tüm bu gelişmelerin ardından beklenen yanıt geldi: Trump yönetimi, İran’ın son teklifine de mesafeli durdu. Beyaz Saray kulislerinde tartışma şimdi başka bir noktada yoğunlaşıyor. ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukasının İran ekonomisini ne kadar süre daha zorlayabileceği sorgulanıyor. New York Times’a göre petrol üretimi depolama kapasitesini aşarken, kuyuların kapatılması ciddi hasar riski taşıyor. Yönetim içindeki bazı isimler bu baskının İran’ı anlaşmaya zorlayacağını düşünüyor.

Ancak karşıt görüştekiler, özellikle Trump’ın İsrail’le birlikte İran’a yönelik saldırılara katılmasının ardından Tahran’ın daha Washington’a göre daha baskın bir hal aldığını savunuyor.