Toplumlar Bir Anda Çökmez

Bir ülkenin ücra bir köyde köylüler, tren raylarının vidalarını söküp oltalarında kullanmaktadır. Olayın incelenmesi için Müfettiş gonderilir.Müfettiş, yakaladığı köylüye bunun binlerce insanın hayatını tehlikeye attığını söyler. Köylü ise yaptığı işi küçümseyerek, “Bir vida eksilse ne olur? Hem herkes böyle yapıyor.” diye yaptığını savunur.

Müfettiş bunun para meselesi olduğunu düşünerek maaşlarını artırmayı teklif eder. Köylünün cevabı; müfettiş bey "asıl sorunun ne kadar kazanmak değil, ahlak ve alışkanlık" Siz büyükler biz çocukken bize adalet ve sorumluluk öğretmeediniz. Böyle  olunca insan, büyüdüğünde cebinde para olsa bile yanlışı yapmaya devam eder.

Müfettiş, yaşananları rapor etmek için trene biner. Ancak yolculuk sırasında rayların yanında elinde iki vida bulunan küçük bir çocuk görür. Çocuk, büyüklerinden gördüğü davranışı taklit ederek iki vidayı birden sökmüştür. Tren raydan çıkar ve büyük bir felaket yaşanır.

Bu hikâyenin asıl sorusu şudur: Suçlu kim?

Sadece vidayı söken köylü mü? Yoksa yanlışı normalleştiren toplum, çıkarı ahlakın önüne koyan düzen, “Bir şey olmaz” anlayışı ve yapılan yanlışlara sessiz kalan herkes mi?

Asıl tehlike, tek bir vidanın sökülmesi değildir. Tehlike, insanların küçük yanlışları önemsememeye başlamasıdır. Çünkü küçük ihmaller zamanla büyük felaketlerin hazırlayıcısı olur.

Toplumlar bir anda çökmez. Önce vidaları gevşer. Ahlak aşınır, adalet zayıflar, yanlışlar normalleşir ve herkes susmaya başladığında sistem bir gün kendi ağırlığını taşıyamaz hâle gelir.