Hüseyin Ayhan Türkiye Haber Gündem

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile savaşı sona erdirmeyi amaçlayan bir anlaşmanın yakın olduğunu öne sürdü ve ülkeye yönelik saldırıları iptal ettiğini duyurdu.

Perşembe günü Beyaz Saray Oval Ofis'te gazetecilere konuşan Trump, "İran ile savaş konusunda harika bir uzlaşmaya vardık" dedi ve İran liderliğinin de anlaşmaya onay verdiğini ileri sürdü.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekai, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, böyle bir anlaşmaya ilişkin haberlerin "spekülatif" olduğunu ve "hiçbir şeyin nihai hale getirilmediğini" söyledi.

Trump daha önce de iki ülkenin çatışmayı sona erdirecek bir anlaşmaya yakın olduğunu öne sürmüştü. Duyurudan saatler önce Trump, İran'ı "çok sert" vuracağını açıklamıştı.

ABD ve İsrail 28 Şubat'ta İran'a yönelik geniş çaplı saldırılar başlattı. İran ise İsrail'e ve Körfez'deki ABD müttefiki ülkelere saldırılarla karşılık verdi ve dünyanın petrol ve doğalgaz tedariğinde için önemli bir nakliye rotası olan Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapattı.

Nisan ayında ateşkes üzerinde anlaşılmış olmasına rağmen, ABD ile İran aralıklı olarak karşılıklı saldırılar düzenledi. Haziran'ın ilk haftasında da Hürmüz Boğazı'nda bir Amerikan Apache helikopterinin düşürülmesi sonrası iki tur misilleme saldırısı yaşandı.

Aynı zamanda Trump, İran ile bir anlaşma ihtimalini defalarca gündeme getirmeye devam etti.

Son açıklamaların ve Trump'ın saldırıyı iptal etmesinin ardından Brent petrolünün varil fiyatı yaklaşık 89 dolara geriledi; bu da gün içinde yüzde 4,4 düşüş anlamına geliyor.

Trump: Anlaşma Avrupa'da imzalanabilir

Trump gazetecilere yaptığı açıklamada, "İran'ın asla nükleer silaha sahip olmayacağı bir anlaşmamız var; başından beri tüm bu süreçten geçmemizin amacı buydu. Bu çok büyük bir şey" dedi.

Belgeler tamamlandığında "muhtemelen Avrupa'da bir imza atılacağını" ve bunun "oldukça hızlı" gerçekleşmesi gerektiğini söyledi.

Trump ayrıca belgelerin "oldukça nihai hale yakın" olduğunu belirterek "göreceğiz" dedi ve anlaşmanın imzalanmasının ardından Hürmüz Boğazı'nın "derhal açılacağını" ileri sürdü.

ABD lideri, Körfez'deki müttefikler ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu dahil olmak üzere bölge liderleriyle görüştüğünü belirterek, "tüm Ortadoğu çok mutlu" dedi.

İsrail başbakanlık ofisi, bir görüşmenin gerçekleştiğini doğruladı ve İsrail'in "mutabakat zaptının tarafı olmadığını" belirtti.

Açıklamada, Netanyahu'nun Trump'ın "zenginleştirilmiş materyalin kaldırılması, zenginleştirme altyapısının sökülmesi, füze üretimine sınırlamalar getirilmesi ve İran'ın bölgedeki vekil güçlere verdiği desteğin sona erdirilmesi"ni içeren nihai bir anlaşma için çalışma taahhüdünden memnuniyet duyduğu ifade edildi.

İran: ABD 'aşırı taleplerde' bulunuyor

İran Dışişleri Sözcüsü Bekai, mutabakatın metninin büyük bölümünün zaten "tamamlandığını", ancak ABD'nin "aşırı taleplerde bulunduğunu" ve "yeni istekler eklediğini" söyledi.

Ayrıca ülkesinin "kırmızı çizgilerinden sapmayacağını" vurguladı.

İran ordusu, ülkeye yönelik yeni saldırılar olması hâlinde "daha önce görülenden daha sert" bir karşılık vereceği uyarısında bulundu.

Açıklamada, "ABD'nin İran'ın petrol altyapısına yönelik son tehditleri dikkate alındığında, ya petrol ve gaz ihracatı herkes için olacak ya da hiç kimse için olmayacaktır" denildi.

İran'ın baş müzakerecisi Muhammed Bakır Galibaf da "yanlış stratejiler ve aceleci kararların yıllarca çıkamayacağınız sonsuz bir bataklık yaratacağını" söyledi.

Hark Adası yeniden gündemde

Saatler önce Trump, "ABD bu gece İran'ı çok sert vuracak" demiş ve yakın gelecekte Hürmüz Körfezi'nin kuzeyindeki ana petrol ihracat terminali olan Hark Adası ile diğer petrol altyapı noktalarını ele geçirme tehdidinde bulunmuştu.

Hark Adası, İran'ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90'ının geçtiği ana terminal konumunda.

Trump ayrıca ABD'nin "Venezuela'da olduğu gibi" petrol ve gaz piyasları üzerinde "tam kontrol" sağlayacağını yazdı.

İki ülke, Pazartesi günü Körfez'de bir ABD Apache helikopterinin düşmesinin ardından karşılıklı saldırılar düzenledi.

Çarşamba günü ABD Merkez Komutanlığı (Centcom), güney İran'daki askeri, gözetleme ve radar noktalarını hedef alan bir saldırı dalgasının tamamlandığını açıkladı.

Buna karşılık İran Devrim Muhafızları, Bahreyn, Kuveyt ve Ürdün'deki Amerikan üslerine saldırılar düzenlediğini söyledi. Yerel yetkililer, Perşembe günü Bahreyn'de 11 yaşındaki bir kızın İran'a ait bir insansız hava aracı saldırısında yaralandığını, evler ve araçların zarar gördüğünü belirtti.

Ürdün yaklaşık 20 İran füzesini düşürdüğünü, Kuveyt ordusu ise "düşman hava hedefleriyle" karşı karşıya geldiğini açıkladı.

Son saldırılar, gerilimin azaltılması çağrılarına yol açtı. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres'in bir sözcüsü Perşembe günü yaptığı açıklamada, "Ortadoğu'daki devam eden tırmanıştan derin endişe duyduğunu" söyledi.

Türkiye, Pakistan, Rusya, Çin, Hindistan ve Suudi Arabistan da gerilimin azaltılması çağrısında bulundu.