Hüseyin Ayhan Türkiye Haber Gündem

Atatürk’ü Sonradan Anlamak: Bir Zihinsel Yüzleşme Manifestosu

Ben bu yazıyı Ahmet Hakan'ın Hürriyet gazetesinde ki

https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ahmet-hakan/sen-ne-buyukmussun-hey-ataturk-40174815 yazına istinaden yazmıştım.

Kendini Atatürkçü ve Kemalist olarak nitelendiren siteler ve yazarlar yayınlayamadi yayinlarim diyende para istedi ne yaziki!!! Kim bilir belki de hakkı yönleri var!

Gelelim yazıya;ben kimsenin ne yanı yada karşıtı olarak değil inandığım değerler için yazdım iyi okumalar.

Türkiye’de bazı gerçekler vardır ki zaman geçtikçe daha net anlaşılır. Tarih, çoğu zaman liderleri kendi dönemlerinde değil, yıllar sonra yeniden değerlendirir. Bu nedenle büyük liderlerin kıymeti çoğu zaman yaşadıkları dönemde değil, onların yokluğunda ortaya çıkar. Mustafa Kemal Atatürk de bu gerçeğin en güçlü örneklerinden biridir.

Bugün bazı köşe yazarlarının ya da kamuoyunda etkili kişilerin Atatürk hakkında yazdığı yazılar bu gerçeğin bir başka boyutunu ortaya koymaktadır. Uzun yıllar boyunca Atatürk’ün fikirlerine, devrimlerine ve yönelimlerine mesafeli duran hatta zaman zaman sert eleştiriler yönelten bazı isimlerin bugün “Atatürk’ün büyüklüğünü yeni anladık” demeleri dikkat çekicidir.

Bu durum sadece bireysel bir fikir değişimi değildir. Aynı zamanda Türkiye’de düşünce dünyasının yaşadığı derin bir çelişkinin de göstergesidir.

Vizyoner Liderleri Anlamak Kolay Değildir

“Vizyoner” olmak sıradan bir özellik değildir. Vizyon, sadece bugünü görmek değil, geleceği okuyabilmektir. Her insana verilen bir özellik değildir. Bu nedenle tarih boyunca vizyoner liderler çoğu zaman kendi çağlarının ötesinde düşünmüş ve çoğu zaman da yanlış anlaşılmıştır.

Mustafa Kemal Atatürk’ün en önemli özelliklerinden biri de tam olarak buydu. O, sadece bir askeri lider değildi. Aynı zamanda bir devlet kurucusu, bir toplum mühendisi, bir modernleşme stratejisti ve bir gelecek tasarımcısıydı.

Bir imparatorluğun yıkıntıları üzerinde yeni bir ulus devlet kurarken sadece sınırları değil, aynı zamanda zihniyeti de yeniden inşa etmeye çalıştı.

Bugün tartışılan birçok konu aslında o günlerde Atatürk tarafından görülmüş ve çözüm üretilmiştir.

• Eğitim birliği
• Laiklik
• Ulus devlet
• Kurumsal devlet yapısı
• Din ve siyasetin ayrılması
• Tarikat ve cemaatlerin devlet üzerindeki etkisinin sınırlandırılması

Bunların tamamı birer tesadüf değil, bilinçli bir devlet vizyonunun parçalarıydı.

Batı’ya Yönelmek Meselesi

Atatürk’ün yüzünü Batı’ya dönmesi yıllarca tartışıldı. Kimileri bunu bir “medeniyet tercihi”, kimileri ise “kimlik kaybı” olarak yorumladı.

Ancak burada sorulması gereken soru şudur:

Atatürk neden Batı’ya yöneldi?

Çünkü o dönemde bilim, teknoloji, sanayi, hukuk sistemi ve modern devlet yapısı Batı’da gelişmişti. Atatürk’ün amacı Batı’yı taklit etmek değildi. Onun amacı çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmaktı.

Bu fark çok önemlidir.

Batı’ya yönelmek bir teslimiyet değil, bir kalkınma stratejisiydi.

Bugün Türkiye’de bilimsel eğitim, modern hukuk sistemi, üniversiteler, kadın hakları, laik devlet yapısı gibi birçok kazanım bu vizyonun ürünüdür.

Bu nedenle yıllar sonra bazı insanların “İyi ki yüzümüzü Batı’ya dönmüşüz” demesi aslında geç kalmış bir farkındalıktır.

Tevhid-i Tedrisat ve Eğitim Meselesi

Atatürk’ün en kritik devrimlerinden biri Tevhid-i Tedrisat Kanunu idi.

Bu yasa ile eğitim sistemi tek bir merkezde toplanmış ve dini eğitim ile devlet eğitimi arasındaki karmaşa sona erdirilmiştir.

Bunun amacı şuydu:

• Parçalı eğitim sistemini ortadan kaldırmak
• Bilim temelli bir eğitim modeli oluşturmak
• Toplumsal birlik sağlamak

Bugün dünyanın hiçbir gelişmiş ülkesinde eğitim sistemi tarikatların, cemaatlerin ya da farklı dini yapıların kontrolünde değildir.

Eğitim devletin en stratejik alanıdır.

Atatürk bunu yüz yıl önce görmüştü.

Bugün bazı çevrelerin yıllar sonra bu gerçeği kabul etmesi aslında Türkiye’nin yaşadığı deneyimlerin sonucudur.

Laiklik Meselesi

Türkiye’de laiklik en çok tartışılan kavramlardan biridir.

Ancak laiklik çoğu zaman yanlış anlaşılmıştır.

Laiklik din karşıtlığı değildir.

Laiklik, devletin dini kullanmaması ve dinin de devlet yönetimine araç edilmemesidir.

Bu ilke iki önemli şeyi korur:

1. İnanç özgürlüğünü
2. Devletin tarafsızlığını

Atatürk laikliği getirirken aslında dini değil, dini siyasete alet eden yapıları sınırlamaya çalışıyordu.

Bugün Türkiye’nin yaşadığı birçok sosyal ve siyasi tartışma bu ilkenin ne kadar önemli olduğunu yeniden göstermektedir.

Cemaatler ve Tarikatlar Meselesi

Atatürk’ün dini cemaatlere ve tarikat yapılarına mesafeli olması da yıllarca eleştirilmiştir.

Ancak tarih bize şunu göstermiştir:

Devlet içinde örgütlenen dini yapılar zamanla siyasi güç haline gelir.

Bu durum ise devlet otoritesini zayıflatır.

Atatürk bu riski çok erken görmüştü.

Bugün Türkiye’nin yaşadığı bazı krizler, bu konudaki uyarıların ne kadar haklı olduğunu ortaya koymaktadır.

Atatürk’ü Anlamamak Sorunu

Türkiye’de iki farklı kesim uzun yıllar boyunca Atatürk’ü tam olarak anlayamadı.

Birinci kesim, Atatürk’e ideolojik nedenlerle karşı çıkanlardı.

Bu kesim uzun yıllar boyunca Atatürk hakkında çeşitli söylemler üretti:

• İngiliz ajanı olduğu iddiaları
• Batı’nın adamı olduğu iddiaları
• Dine karşı olduğu iddiaları

Bu söylemler toplumda ciddi bir bilgi kirliliği oluşturdu.

İkinci kesim ise Atatürk’ü sadece semboller üzerinden savunanlardı.

Bu kesim Atatürk’ü anlamaktan çok onu bir slogan haline getirdi.

Posterler, sloganlar ve törenler üzerinden yürüyen bir Atatürkçülük anlayışı gelişti.

Oysa Atatürk bir sembol değil, bir düşünce sistemidir.

Onu anlamak için onun kitaplarını, konuşmalarını ve tarihsel bağlamını okumak gerekir.

Liderleri İlahlaştırmak Yanlıştır

Bir lideri anlamanın en doğru yolu onu kutsallaştırmak değil, fikirlerini analiz etmektir.

Türkiye’de zaman zaman liderler etrafında oluşan aşırı bağlılık kültürü sağlıklı değildir.

Atatürk’ün kendisi bile düşüncenin özgür olmasını savunmuştur.

O, eleştiriden korkan bir lider değildi.

Ancak eleştiri ile iftira arasında büyük fark vardır.

Bilgiye dayalı eleştiri gelişimin parçasıdır.

Ama karalama kampanyaları toplumsal hafızayı zedeler.

Okumak ve Sorgulamak

İslam’ın ilk emri **“Oku”**dur.

Bu emir sadece dini metinleri okumak değil, dünyayı anlamayı da kapsar.

Kur’an’daki Alak suresi insanın düşünmesini, sorgulamasını ve öğrenmesini öğütler.

Dolayısıyla bir insanın ailesinin, çevresinin ya da ideolojik grubunun düşüncelerini sorgulamadan kabul etmesi doğru değildir.

Gerçek bilgi araştırma ile elde edilir.

Toplumların ilerlemesi de bu sayede mümkün olur.

Bugünün Dünyası ve Atatürk’ün Vizyonu

Bugün dünyada yaşanan birçok kriz Atatürk’ün devlet anlayışını yeniden gündeme getirmektedir.

Orta Doğu’daki çatışmalar, mezhep savaşları ve ideolojik bölünmeler modern devlet yapısının ne kadar önemli olduğunu göstermektedir.

Ulus devlet modeli, laik hukuk sistemi ve güçlü kurumlar bugün hâlâ birçok ülke için ulaşılması zor hedeflerdir.

Türkiye ise bu sistemi yüz yıl önce kurmuştur.

Bu nedenle Atatürk’ün vizyonu sadece Türkiye için değil, bölge için de önemli bir örnektir.

Atatürk’ü Gerçekten Anlamak Demek!

Atatürk’ü anlamak sadece onu övmek değildir.

Onu anlamak demek:

• Tarihi doğru okumak
• Bilimi rehber almak
• Eleştirel düşünmek
• Özgür bireyler yetiştirmek
• Devlet kurumlarını güçlendirmek demektir.

Yaziklarimi özetlersem; Atatürk’ün büyüklüğü sadece kazandığı savaşlarda değil, kurduğu sistemde yatmaktadır.

Bugün bazı insanların yıllar sonra bu gerçeği fark etmesi aslında Türkiye’nin yaşadığı deneyimlerin sonucudur.

Ancak önemli olan geç de olsa doğruyu görebilmektir.

Fakat bir gerçeği de unutmamak gerekir:

Atatürk’ü gerçekten anlamak, onu bir siyasi tartışmanın aracı haline getirmek değil; onun ortaya koyduğu akıl, bilim ve çağdaşlık yolunu anlamaktır.

Bu yol ne bir ideolojinin tekeline bırakılabilir ne de günlük siyasetin bir parçası haline getirilebilir.

Atatürk’ü anlamak, Türkiye’yi anlamaktır.

Ve Türkiye’yi anlamak için de önce okumak, düşünmek ve sorgulamak gerekir.

Çünkü aklını kullanan toplumlar geleceği kurar.

Aklını başkalarına teslim eden toplumlar ise tarihin tekrar eden hatalarına mahkûm olur