Hüseyin Ayhan Türkiye Haber Gündem

Birgün Gazetesi

Bayazıt İlhan

Yenidoğan ölümleri TBMM Raporu

Nihayet rapor çıktı. Dünyada hekimlik ve sağlık hizmetleri tarihine geçecek büyük skandalı araştırmak üzere 20 Kasım 2024’te kurulan Meclis Araştırma Komisyonu raporu geçtiğimiz hafta yayımlandı. Raporun adı uzun, yine de yazayım: “Bazı Özel Sağlık Kuruluşlarında Yaşanan Bebek Ölümlerinin Tüm Yönleriyle Araştırılması, Özel Sağlık Kuruluşlarının Yenidoğan, Çocuk, Engelli ve Yaşlılarla İlgili Bakım Servislerindeki Uygulamalarının ve Mevzuatın İncelenerek Alınması Gereken Tedbirlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonu Raporu”.

Raporda önemli veriler ve tespitler var. Bununla birlikte bebeklerin, çocukların sağlığı ve yaşam hakkı yönünden çok değerli olabilecek bu çalışmanın amacına ulaştığını, yaşanan korkunç olayların asıl nedenlerini ve ona uygun çözüm önerilerini ortaya koyabildiğini söylemek mümkün değil.

SAĞLIKTA PİYASALAŞMA

Rapor 2024 itibarıyla yenidoğan yoğun bakım yataklarının sektörlere göre dağılımını veriyor. Buradan skandalın İstanbul’da yaşanmasının sürpriz olmadığını görebiliyoruz. İstanbul’da ileri düzey (seviye 3) yenidoğan yoğun bakım yatak sayısı bin 580, bunların bin 139 tanesi özel sektörde (yüzde 72). Türkiye genelinde ise bu oran yüzde 52,7. Yenidoğan yoğun bakım işi büyük oranda özel sektöre devredilmiş durumda.

Bebek ölümlerini doğuran risk faktörleri bebeğin kaç haftalık doğduğu ve doğum ağırlığı, merkezi sinir sistemi, solunum sistemi, kalp damar sistemi, enfeksiyonlar, cerrahi sorunlar ve diğerleri başlığı altında sıralanmış. Doğrudur, ancak skandaldan öğrenmemiz gereken, raporda ihmal edilen büyük bir başlık var: Kamu sağlık hizmetlerinin ağırlığı ve yapılanması. Rapor yenidoğan yoğun bakım yataklarının uluslararası karşılaştırmasını vermiş. Buna göre nüfusa göre yenidoğan yoğun bakım yatağı sayısında dünya şampiyonuyuz. Rapordan alıntı: “2022 yılında OECD ülkelerinde 100.000 kişiye düşen yoğun bakım yatağı 3,8 iken ülkemizde 16,1’dir. Bir başka deyişle ülkemizde OECD ortalamasının yaklaşık 4,2 katı kadar yenidoğan yoğun bakım yatağı bulunmaktadır.” Gelişmiş ülkelere fark atmışız. Nüfusa göre ABD’nin 2,3, Japonya’nın 3,15, Almanya’nın 7,7 katı yenidoğan yoğun bakım yatağımız var. Görüyor musunuz? Rekor sayıda yoğun bakım yatak sayısıyla, bebeklerin sağlığı üzerinden SGK’yı ve aileleri dolandıran, bebeklere eziyet eden bu rezilliğe imza atmış ülkeyiz. Sağlığı kamusal hizmet olmaktan çıkarıp ticari bir metaya dönüştürürseniz olacağı budur.

Raporun tespit ve öneriler bölümünde kamusal hizmetlerin güçlendirilmesi ihtiyacına şöyle değinilmiş: “Özellikle kamu ve üniversite hastanelerinde yoğun bakım yatak sayılarının artırılması ve nitelikli personel istihdamı ile birlikte kamu hizmet gücünün etkinliği daha da artırılmalıdır.” Rapor özellikle İstanbul, İzmir, Gaziantep ve Şanlıurfa’daki özel sektör ağırlığına dikkat çekiyor ve “bu gibi illerde” kamu ve üniversite hastanelerinin kapasitesinin artırılmasını öneriyor.

Bu skandalda kilit rolde olan bir konu da SGK kaynaklarının özel sağlık kurumlarına aktarılması ve hastalardan alınan yüksek fark ücretleri. “SGK ödeme sistemlerinin güncellenmesi” başlıklı bir bölüm var. Bölüm esas olarak Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) fiyatlarının yoğun bakım hizmetleri için “teknolojik gelişmeleri ve güncel maliyetleri karşılamaktan uzak” olduğunu söyleyip periyodik olarak güncellenmesini, sizin anlayacağınız, düzenli olarak artırılmasını öneriyor. Kamu kaynaklarının özele akması komisyonu rahatsız etmiyor.

SGK KAYNAKLARI VE TAŞERONLAŞMA

Skandalın temel nedenlerinden biri de sağlık hizmetlerinin alt yüklenicilere devredilmesi. Hatırlarsınız, failler çok sayıda özel hastanenin yenidoğan ünitesini işletiyordu. Sağlıkta taşeronlaşma o kadar abartılmıştır ki özel hastanelerde ücretli çalışan hekimlere bile şirket kurdurulmakta, hekimlerin çalışmaları hizmet alımı gösterilmektedir. Rapor haklı olarak buradaki sorunlara değiniyor: “Hekimlerin, sağlık hizmet sunucusuyla iş sözleşmesine dayanmaksızın ve bağımsız şirket yapıları aracılığıyla hizmet sunmaları iş güvencesi ve sosyal güvenlik haklarının zayıflaması, sağlık hizmetinin kurumsal bütünlüğünün zedelenmesi, tıbbi uygulamalarda denetim, kalite güvence sistemleri ve mesleki sorumluluk ilişkisinin muğlaklaşması gibi sorunlara neden olmaktadır”. Burada hekimlerin özlük haklarını zedelemeden, yeni sorunlara yol açmadan yapılacak düzenlemelere ihtiyaç var.

Raporda muhalefet milletvekillerinin kapsamlı şerh yazıları yer alıyor. CHP’li komisyon üyeleri şerh yazısında raporun kök nedenleri gizlediğini, sağlık sistemindeki neoliberal dönüşümün yarattığı tahribatı örttüğünü, kamu vicdanının beklediği hesaplaşmadan kaçındığını vurguluyor. Komisyonun DEM partili üyeleri çoğunluğu oluşturan iktidar milletvekillerinin, raporu yüzeysel ve korumacı bir dille kaleme alarak hem siyasi hem idari sorumluluğu perdelediğini belirtiyor. İyi Parti temsilcisi de raporun şeffaflık, bağımsız denetim, siyasi hesap verebilirlik, veri güvenliği ve mali yapı eksiklikleri nedeniyle toplumsal beklentileri karşılamaktan uzak olduğunu anlatıyor.

Bir anekdot, Komisyonda Yeni Yol grubu adına katılan, son seçimlerde DEVA Partisi kadrosundan ve CHP listesinden Kahramanmaraş Milletvekili seçilen İrfan Karatutlu var. O da Komisyon Raporuna 27 Ekim 2025 tarihinde bir muhalefet şerhi yazmış. Karatutlu şerh yazısında, komisyonun raporunda bu trajik olayların sadece münferit vakalar olarak ele alındığını, sistemsel sorunlara ve denetim mekanizmalarındaki yapısal eksikliklere yeterince değinilmediğini belirtiyor. İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü’nün bu olaylardaki sorumluluğunun belirgin olduğunu vurguluyor. Ancak işe bakın ki bunları yazan İrfan Karatutlu, arada neler olduysa, 7 Ocak 2026’da Adalet ve Kalkınma Partisi’ne geçti.

Türkiye siyasetinin ve TBMM’nin durumu bu. Bebeklerin sağlığı mı? Onun mücadelesini hep birlikte vermeye, doğruları anlatmaya devam edeceğiz.

https://www.birgun.net/makale/yenidogan-olumleri-tbmm-raporu-692426