Hüseyin Ayhan Türkiye Haber Gündem

Aylardır süren, hem Orta Doğu’yu hem de küresel ekonomiyi derinden sarsan büyük krizde tarihi bir dönüm noktasına ulaşıldı. ABD ile İran arasında devam eden ve küresel enerji hatlarını felç eden savaş, uzun süredir kapalı kapılar ardında yürütülen yoğun diplomatik temasların ardından resmen sona eriyor. 

ABD Başkanı Donald Trump’ın sert tehditlerine karşı İran’ın geri adım atmadığı ve gerilimin tırmandığı askeri süreç, tarafların barış masasında mutabakat sağlamasıyla neticelendi.

BEYAZ SARAY’DAN "BARIŞ" DUYURULDU

Dünya kamuoyunun nefesini tutarak izlediği barışın müjdelendiği adres Washington oldu. Beyaz Saray semalarında yükselen "beyaz dumanlar" kameralara yansıdı. Siyasi geleneklere göre Beyaz Saray'dan beyaz duman yükselmesi, taraflar arasında nihai Barış Anlaşması’nın üzerinde tam mutabakat sağlandığı anlamına geliyor. İki süper gücü karşı karşıya getiren savaşı resmi olarak bitirecek olan tarihi imza töreninin 19 Haziran'da gerçekleştirileceği duyuruldu.

HÜRMÜZ BOĞAZI YENİDEN AÇILIYOR

Anlaşmanın küresel piyasaları ve enerji sektörünü en yakından ilgilendiren hamlesi ise Hürmüz Boğazı üzerinde olacak. ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamasına göre, 19 Haziran'daki resmi imzaların atılmasının hemen ardından kritik geçiş noktasında askeri hareketlilik son bulacak ve hızla mayın temizleme çalışmalarına başlanacak.

ENERJİ FİYATLARININ DÜŞMESİ BEKLENİYOR 

Dünya petrol ve doğalgaz ticaretinin en hayati damarı olan Hürmüz Boğazı, temizlik çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte yeniden uluslararası deniz taşımacılığına ve gemi trafiğine açılacak. Bu gelişmeyle birlikte, savaş boyunca fırlayan enerji fiyatlarının düşmesi ve küresel tedarik zincirindeki krizin hızla hafiflemesi bekleniyor.

14 MADDELİK TASLAK ANLAŞMA

1- Lübnan dahil tüm cephelerde kalıcı ve derhal düşmanlıkların sona erdirilmesi.

2- ABD'nin İran'ın iç işlerine karışmama ve İran İslam Cumhuriyeti'nin egemenliğine saygı gösterme taahhüdü.

3- Deniz ablukasının 30 gün içinde tamamen kaldırılması.

4- ABD'nin İran çevresindeki askeri güçlerini geri çekme taahhüdü.

5- İran'ın düzenlemeleriyle Hürmüz Boğazı'nın 30 gün içinde yeniden açılması.

6- Petrol, petrokimya ürünleri ve türevlerinin satışına yönelik yaptırımların askıya alınması ve İran'ın mali kaynaklarına tam erişim sağlaması.

7- ABD ve müttefikleri tarafından en az 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma planlarının sunulması.

8- Nükleer konulara dayalı nihai anlaşmaya varılması ve ABD'nin birincil, ikincil yaptırımlarıyla BM Güvenlik Konseyi ve UAEA kaynaklı kısıtlamaların kaldırılması amacıyla 60 günlük müzakereler yürütülmesi.

9- İran'ın NPT kapsamında nükleer silah üretmeme taahhüdünü yinelemesi.

10- Müzakere süreci boyunca ABD'nin bölgedeki güçlerini artırmaması ve yeni yaptırımlar uygulamaması.

11- Müzakerelerin son 60 günlük döneminde dondurulmuş İran fonlarından 24 milyar doların serbest bırakılması ve bu miktarın yarısının müzakereler başlamadan önce İran'a verilmesi.

12- Anlaşmanın uygulanması için bir izleme mekanizması kurulması.

13- Nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanması.

14- Nihai müzakerelerin yalnızca zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti, zenginleştirme faaliyetleri, yaptırımların kaldırılması ve İran'ın ekonomik yeniden yapılanması konularını kapsaması; İran'ın füze programı ile bölgedeki müttefik gruplara desteğinin müzakere gündeminden çıkarılması.

NÜKLEER MÜZAKERELER İÇİN 60 GÜNLÜK SÜREÇ

Taslak, İran'ın nükleer programı konusunda da yeni bir yol haritası içeriyor. Buna göre taraflar, yaptırımların kaldırılması ve nükleer faaliyetlerin geleceğinin belirlenmesi amacıyla 60 günlük resmi müzakere süreci yürütecek.

İran ise Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) kapsamındaki yükümlülüklerini yeniden teyit edecek ve nükleer silah geliştirmeme taahhüdünü yineleyecek.