Hüseyin Ayhan Türkiye Haber Gündem

ABD’de ortaya çıkan son istihbarat değerlendirmelerine göre İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney’in, savaş stratejisinin şekillenmesinde ve ABD ile yürütülen diplomatik temaslarda rol aldığı öne sürüldü.

Amerikan basınından CNN International’ın çok sayıda kaynak ve istihbarat değerlendirmesine dayandırdığı haberde, İran yönetim yapısına ilişkin farklı yorumların bulunduğu ifade edildi.

‘STRATEJİK SÜREÇLERDE YER ALIYOR’

ABD’li kaynaklar, Hamaney’in kamuoyu önüne çıkmamasına rağmen üst düzey İranlı yetkililerle birlikte stratejik süreçlerde yer aldığını iddia ediyor. Buna karşın bazı değerlendirmelerde, İran’ın devlet mekanizmasının kriz koşullarında bile koordinasyonunu sürdürdüğü ve karar alma süreçlerinin farklı kurumlar üzerinden yürütüldüğü vurgulanıyor.

‘İLETİŞİM ARACI KULLANMIYOR’

Savaşın başında düzenlenen saldırıda yaralanan ve babasıyla birlikte çok sayıda üst düzey ismin hayatını kaybettiği saldırının ardından kamuoyundan uzak kalan Hamaney’in, güvenlik gerekçeleriyle telefon vb. dijital iletişim araçlarını kullanmadığı, iletişimini yalnızca yüz yüze temaslar ve devlet tarafından sağlanan güvenli kuryeler üzerinden sürdürdüğü belirtiliyor.

İran tarafı ise bu yöntemin olağanüstü güvenlik koşullarında devlet sürekliliğini koruma amacı taşıdığını ifade ediyor.

SALDIRI ANININ DETAYLARI ORTAYA ÇIKTI

Öte yandan İranlı yetkililer ise Hamaney’in sağlık durumuna ilişkin iddiaları reddederek liderin görevini sürdürdüğünü belirtiyor.

 Hamaney’in ofisinin protokol sorumlusu Mazaher Hüseyni, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta Hamaney’in konutunu hedef aldığı saldırıda yaşananlara ve Hamaney’in sağlık durumuna ilişkin açıklamalarda bulundu. Katıldığı bir halk buluşmasında konuşan Hüseyni, saldırı sırasında kendisinin de ofiste bulunduğunu belirterek olay anına ilişkin detaylar paylaştı.

‘BULUNDUĞU YERİ DÜZENLİ ŞEKİLDE VURUYORLARDI’

Hüseyni, saldırı sırasında Hamaney’in bulunduğu alanın doğrudan hedef alındığını belirterek, "Bombardıman sırasında ofisteydik. Yaklaşık 30 metre ilerimizde General Şirazi ve arkadaşlarının bulunduğu yer vuruldu. Yaklaşık 70-80 metre yakınımızda ise Ali Hamaney’in bulunduğu alan hedef alındı. Füze ve hava saldırıları sırasında içeride birkaç kişiydik. Ali Hamaney, Mücteba Hamaney’in genellikle ders verdiği bir yerde bulunuyordu ancak o gün orada değillerdi. Orayı tamamen yerle bir ettiler. Düzenli şekilde onun bulunduğu yeri vuruyorlardı" dedi.

‘BELİNDE VE BACAĞINDA HAFİF YARALANMALAR OLUŞTU’

Saldırının etkisiyle Mücteba Hamaney’in yere savrulduğunu belirten Hüseyni, "Belinde ve bacağında hafif yaralanmalar oluştu ancak kısa sürede toparlandı. Şu anda sağlık durumu iyi ve tamamen iyileşmek üzere. Kendisiyle ilgili ortaya atılan alnından yaralandığı yönündeki iddiaların tamamı asılsızdır. Yalnızca kulağının arka kısmında küçük bir yara oluştu. Bunun dışında anlatıldığı gibi ciddi bir yaralanma söz konusu değil" ifadelerini kullandı.

‘ZAMANI GELDİĞİNDE HALKLA KONUŞACAKTIR’

Hüseyni, Hamaney’in kamuoyundan uzak tutulduğu yönündeki iddialara ilişkin ise güvenlik gerekçelerini işaret etti. Hüseyni, "Düşman, çeşitli söylentiler ve bahanelerle onun görüntüsünü ya da sesini elde ederek farklı amaçlar peşinde koşuyor. Bu nedenle şu an için acele edilmiyor. Zamanı geldiğinde kendisi doğrudan halkla konuşacaktır. Sağlığı, dirayeti ve halka liderlik etme gücü tamamen yerindedir" şeklinde konuştu.

‘EN ÖNEMLİ TEMASLARDAN BİRİ’

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın da Hamaney ile iki buçuk saat süren bir görüşme gerçekleştirdiği ve bunun devlet yönetimi açısından önemli temaslardan biri olduğu bildirildi.

‘FÜZE KABİLİYETİ KORUNUYOR’

Öte yandan ABD istihbarat değerlendirmeleri, İran’ın askeri kapasitesinin kısmen etkilendiğini ancak tamamen işlevsiz hale gelmediğini ortaya koydu. CNN International’ın önceki haberlerinde de İran’ın füze kabiliyetinin önemli bir bölümünün korunduğu yönünde değerlendirmelere yer verilmişti.

‘DAYANIKLILIK GÖSTERİYOR’

CIA tarafından hazırlanan ayrı bir analizde ise İran ekonomisinin mevcut yaptırım ve askeri baskı koşullarına rağmen belirli bir süre daha dayanıklılık gösterebildiği öngörülüyor. Buna karşın ülkenin küresel enerji hatları üzerindeki etkisini koruduğu, özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki hareketliliğin sürdüğü ifade ediliyor.

ABD ve İran arasında ateşkes sürecinin devam ettiği, zaman zaman sahada gerilimler yaşansa da diplomatik kanalların açık tutulduğu belirtiliyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’daki yönetim yapısının çok katmanlı olduğuna dikkat çekerek müzakere sürecinin bu nedenle karmaşık ilerlediğini ifade etti. CNN’e konuşan kaynaklar ise İran içinde karar alma mekanizmalarının farklı kurumlar arasında dağıldığını ve devlet refleksinin sürdüğünü belirtiyor.

NE OLMUŞTU?

ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırılarıyla başlayan savaşta 8 Nisan'da sağlanan 2 haftalık geçici ateşkesin ardından Tahran ve Washington, 11 Nisan'da Pakistan'da kalıcı ateşkes için görüşmeler yapmıştı. Yaklaşık 21 saat süren görüşmelerden sonuç çıkmamıştı.

Pakistan'ın arabuluculuğunda ikinci tur görüşmelerin yapılması için sürdürülen çabalar da ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukası başta olmak üzere, taraflar arasındaki anlaşmazlık konuları nedeniyle başarılı olamamıştı.

ABD Başkanı Trump, ateşkesi uzattıklarını duyurmuştu. İran tarafından Trump'ın ateşkesi tek taraflı uzatma kararına ilişkin açıklama gelmemişti.